Dân miền biển sát cánh cùng Thánh Gióng diệt giặc Ân

Nhà sử học Ngô Đăng Lợi

Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép sử nước ta từ họ Hồng Bàng, từ Kinh Dương Vương… cùng với thời Đề Nghi truyền đến thời Hùng Vương ngang với Noãn Vương nhà Chu thì hết. Cộng 2622 (2279-255 Trước Công Nguyên)… Vua đầu tiên nước ta là Kinh Dương Vương con Đế Minh, cháu đời thứ ba của Viêm Đế Thần Nông. Đế Minh khi đi tuần phương Nam lấy con gái Vụ Tiên sinh ra Kinh Dương Vương. Đế Minh cho Đế Nghi trị vì phương Bắc, cho Kinh Dương trị vì phương Nam, tên là nước Xích Quỷ. Kinh Dương Vương lấy con gái Động Đình Quân là Thần Long sinh ra Lạc Long Quân. Lạc Long Quân tên húy là Sùng Lãm, lấy con gái Đế Lai là Âu Cơ sinh ra một bọc trăm trứng nở ra trăm con trai, là tổ của Bách Việt. Từ ghi chép này người Việt coi nhau là đồng bào, thương yêu nhau như người một bọc. Kinh Dương Vương cho 50 con theo mẹ về núi, 50 con theo cha về biển. Khi hữu sự thì cùng giúp nhau. Người con trưởng được nối ngôi vua, gọi là Hùng Vương. Từ truyền thuyết này, người Việt tự hào là giống Tiên – Rồng cao quý. Truyền thuyết dân ta là anh em cùng chung một bọc, cùng là anh em không chỉ của tộc Kinh mà các tộc khác trên đất Việt đều có. Hùng Vương nên nối ngôi vua, lập nước Văn Lang, đóng đô ở Châu Phong (nay là huyện Lâm Thao, Phú Thọ). Cương vực nước Văn Lang, Bắc giáp hồ Đông Đình, Đông tới Nam Hải, Tây tới Ba Thục, Nam giáp nước Hồ Tôn. Nước chia làm 15 bộ: Giao Chỉ, Chu Diên, Vũ Ninh, Phúc Lộc, Việt Thường, Ninh Hải, Dương (Thang)Tuyền, Lục Hải, Vũ Định, Hoài Hoan, Cửa Chân, Bình Văn, Tân Hưng, Cửu Đức.

Bộ Văn Lang là nơi đóng đô. Từ đây, nối đời đều là Hùng Vương, gồm 18 đời. Các học giả nước ta nay đã thống nhất, mỗi đời Hùng đều có nhiều vị.

Do hồi quốc sơ, dân ta chưa có chữ viết nên sử chép đứt quãng, không rõ từ đời các vua Hùng thứ 2 đến đời thứ 5 có những sự kiện lịch sử gì, chỉ thấy ghi mỗi việc vua sai vẽ mình hình thủy quái để chúng ngỡ là đồng loại không làm hại dân.

Rồi Hùng vương thứ 6 – Hùng Huy Vương sử chép Thánh Gióng lên 3 tuổi đánh tan giặc Ân hung bạo với ngựa sắt, nón sắt, gươm sắt, roi sắt. Khi giáo gươm gẫy, Ngài nhổ những bụi tre ngà đánh tiếp, khiếp toàn bộ bọn giặc dữ bị diệt. Giặc tan, Thánh Gióng trút bỏ áo giáp sắt, mũ sắt lại núi Vệ Linh tức núi Sóc (nay thuộc huyện Sóc Sơn – Hà Nội) bay về trời. Nhà vua được tin vô cùng thương tiếc ban phong là Phù Đổng Thiên Vương sai dân làng Phù Đổng tên Nôm là Gióng lập đền thờ. Ngài rất linh ứng, phù hộ độ trì cho quốc thái dân an. Dân nhiều nơi cũng dựng đền thờ. Các đền miếu thờ Ngài đều được các triều đại phong kiến tự chủ ban tặng sắc phong.

Tác giả các bộ chính sử thời phong kiến tự chủ nước ta đều khẳng định thời Hùng đều có thực và tự hào về truyền thống kiên cường bất khuất, về nền văn hóa đặc sắc của dân tộc. Sách Việt sử lược có ghi việc Câu Tiễn (505-464 trước Công nguyên) có lần sai sứ giả xuống dụ vua Hùng thần phục, nhưng vua Hùng cự tuyệt.

Thời Pháp thuộc, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đông hơn, nhiều chuyên ngành nhất là ngành khảo cổ học và văn vật khảo cổ đã góp phần soi sáng nhiều vấn đề nhưng chưa giải quyết thỏa đáng chuyện cậu bé làng Gióng. Phải đến năm 1969, học giả Cao Huy Đỉnh (1927-1975) với công trình Người anh hùng làng Gióng bằng phương pháp nghiên cứu liên ngành, kết hợp cả nguồn tư liệu thành văn và nguồn tư liệu phong phú sưu tầm thực địa với phương pháp liên ngành để chứng minh một cách thuyết phục rằng truyền thuyết nói chung và truyền thuyết ông Gióng nói riêng có một quá trình hình thành và phát triển từ thời kỳ bộ lạc đến thời kỳ xây dựng quốc gia phong kiến. Đó là quá trình tiếp thu biến cải những thần thoại, truyền thuyết, ca dao, lễ hội địa phương để hình thành một cốt truyện chung về người anh hùng dân tộc.

alt

Học tập, tiếp thu kết quả, phương pháp nghiên cứu của các nhà nghiên cứu, chúng tôi sưu tầm giới thiệu những truyền thuyết di tích lễ hội về Thánh Gióng ở vùng Hải Phòng và phụ cận mà thời Hùng vương là bộ Dương Tuyền Lục Hải. Nơi đây, tổ tiên Hồng Lạc chúng ta là chủ nhân của văn hóa Phùng Nguyên – thời đại Đồng ở Việt Khê (tên Nôm là Vẹt) Tràng Kênh, núi Voi.

Sau đây là những di tích lịch sử văn hóa Hải Phòng và các vùng phụ cận thờ các bạn chiến đấu của Thánh Gióng.

1.Vũ Hồng – Vũ Thị Lê Hoa

Là anh em sinh đôi cuả một gia đình nông dân nghèo, nhưng có nề nếp. Ở làng Ráng (nay thuộc thôn Thanh Lãng, xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng). Ngay từ nhỏ, cha mẹ đã lo dạy dỗ nên anh em đều giỏi võ nghệ, thạo cung tên. Vào thời Hùng Vương thứ 6 có giặc Ân vào xâm chiếm nước ta. Nhà vua sai sứ đi khắp nước chiêu mộ người hiền tài ra cứu dân giúp nước. Hai anh em xin phép, được bố mẹ bằng lòng, đầu quân vua phong Vũ Hồng là Chinh khấu Đại tướng quân, Vũ Thị Lê Hoa là Tiền bộ Tiên phong chỉ huy 36 đồn binh ở vùng Kinh Môn để cự địch và phòng giặc bể. Trong một lần kịch chiến, lực lượng địch áp đảo, cả hai anh em đều tử trận tại làng Yên Cường nay là thôn thuộc xã Hiệp Sơn huyện Kinh Môn. Nhân dân chôn cất hai vị ở cánh đồng làng và dựng miếu thờ. Theo thần phả, ở huyện Kinh Môn có 36 làng thờ. Các triều đại phong kiến nước ta đều phong tặng thần hiệu và mỹ tự. Miếu Bắc sau đổi là đình của làng Ráng thời hai anh em Vũ Hồng – Vũ Thị Lê Hoa đã được công nhận là di tích lịch sử quốc gia năm 1993.

2. Hùng Sơn

Người làng Nghĩa Lộ nay thuộc xã Nghĩa Lộ huyện đảo Cát Hải, nhà nghèo, cha mất sớm, hai mẹ con chăm chỉ làm ăn kiếm sống. Khi giặc Ân vào chiếm nước ta, hưởng ứng lời kêu gọi của Hùng Vương thứ 6, Hùng Sơn xin phép mẹ ra giúp nước, bà mẹ đơn thân lưu luyến tiễn con ra phò vua giúp nước, giặc tan sớm về với mẹ. Vốn có sức khỏe hơn người, quen nghề sông nước nên Hùng Sơn lập nhiều chiến công góp phần dẹp tan giặc Ân tàn bạo. Nhưng Hùng Sơn đã hi sinh anh hùng, thi thể người anh hùng đã trôi về quê mẹ với một cành cây lớn lá nhánh xum xuê che chở. Dân làng vô cùng thương tiếc, rước thi thể liệt sỹ lên chôn cất chu đáo và dựng ngôi miếu thờ cây che chở thi hài Hùng Sơn vẫn tươi tốt dân làng ngắt 3 nhánh, hai nhánh trồng ở miếu, một nhánh trồng ở vườn nhà mẹ liệt sỹ. Khi bà qua đời, dân dựng miếu thờ trên nền nhà cũ gọi là miếu Tổ Mẫu. Ba cây này dân gọi là cây Thơm được dân hết sức chăm sóc đến nay vẫn còn xanh tốt. Nhất là cây ở gò Cốt Múa, nơi thi thể Hùng Sơn dạt vào. Miếu đền đình Nghĩa Lộ đã được Ủy ban nhân dân thành phố công nhận Di tích lịch sử văn hóa ngày 28/1/2011. Lẽ hội đền miếu Nghĩa Lộ được tổ chức hàng năm có nhiều trò vui dân gian, nhất là hội chèo bơi. Một đường trục lớn của huyện mang tên Hùng Sơn.

3. Bốn anh em Linh Lang Dưỡng Liệt, Linh Lang Diệu Phúc, Linh Lang Tập Khánh, Linh Lang Diệu Úy.

Thời Hùng vương thứ 6, ở làng Bích Động, huyện Vĩnh Lại nay thuộc xã Liên Am, huyện Vĩnh Bảo có gia đình ông Đăng Hoàng vợ là Trương thị tu nhân tích đức đã lâu nhưng hiếm muộn. Một hôm bà Trương ra sông tắm gặp một con Giao Long quân vào người xúc động mang thai sinh ra bốn con trai, đặt tên là Linh Lang Dưỡng Liệt, Linh Lang Diệu Phúc, Linh Lang Tập Khánh, Linh Lang Diệu Úy đều khôi ngô tuấn tú, giỏi lặn, bơi tài. Khi giặc Ân vào cướp phá nước ta, bốn ông tự nguyện hưởng ứng lời kêu gọi của Hùng Vương ra dẹp giặc. Cả bốn đều lập công lớn, giặc tan, bốn anh em xin vua cho về làng cũ làm ăn. Ngày 10/6, giữa lúc mưa to gió lớn bốn anh em đều hóa…………. Dân làng kính mồ lập miếu thờ ở làng Kim Bích và thôn Kim Làng, Hậu Am nay thuộc xã Liên Am. Lễ hội mở hàng năm kỷ niệm ngày sinh 10/8, ngày hóa 10/6. Có lễ dâng cá ở sông Bạch Đà, nơi bà Trương gặp giao long.

4. Đông Tỉnh Thần

Về thời Hùng Huy Vương ở khu Đông làng Trung Am huyện Vĩnh Lại châu Hồng, nay là thôn Đông làng Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng có vợ chồng ông bà Nguyễn Danh Thoa – Hoàng Thị Lưu, tuổi cao hiếm muộn đến cầu tự ở đền Ma Vương. Thiên đế sai thần Đông Tỉnh đầu thai. Ngày 12 tháng Giêng, bà Lưu sinh một người con trai khôi ngô khỏe mạnh lớn nhanh như thổi. Ngày ấy, ở vùng Quang Đạo, Tụ Long, Bảo Lạc nay thuộc tỉnh Tuyên Quang có giặc phương Bắc vào cướp phá, Đông Tỉnh xin mẹ cha cho đầu quân giết giặc. Khi đến ra mắt nhà vua, Hùng Huy Vương truyền: Đây không phải người thường, chắc là thần linh giáng xuống cứu đời giúp dân, bèn trao cho chức Đại tướng quân đem binh đi dẹp giặc. Ngài luyện quân lính thăm dò tung tích giặc rồi dẫn đại binh tập kích sào huyệt giặc ở Nhị Châu. Giặc thua to, Ngài an ủi gia đình bị hại, chăm sóc người già, em nhỏ, giúp dân trồng trọt, chăn nuôi. Nhà nhà đều kính yêu, mến phục. Rồi Ngài về triều báo công, vua Hùng khen thưởng, Ngài xin về khu Đông làng Trung Am để phục dưỡng cha mẹ. Ở dòng sông Vĩnh Chinh huyện Vĩnh Lại có nhiều ma quỷ quấy nhiễu nhân dân, ngài nói, ma đói, quỷ khát không có chỗ nương tựa, dân làng hãy lập miếu thờ để thu phục chúng. Do đó, dân trong làng được yên ổn. Cùng lúc, ở Kinh Bắc, bỗng có mưa to gió lớn, trong mưa có một cụ già râu tóc bạc phơ cười nói: phía Bắc có thần giáng sinh giúp dân cứu nước. Bỗng có người đàn bà sinh con trai, ba năm liền ăn cơm không biết no, dân làng lấy làm lạ, gom góp gạo để nuôi. Khi giặc Ân đem 10 vạn tinh binh xâm chiếm nước ta. Vua Hùng sai sứ đi khắp nơi cầu người hiền tài giúp nước. Sứ giả đến làng Gióng thì cậu bé 3 tuổi bỗng lớn nhanh như thổi xin vua ban ngựa sắt, nón sắt, gươm sắt để đi dẹp giặc. Vua lại sai Đông Tỉnh đem quân bản bộ cùng Thánh Gióng đi dẹp giặc. Giặc tan, Thánh Gióng bay về trời, Đông Tỉnh còn cha mẹ xin về khu Đông làng Trung Am. Về tới nhà mới biết tin cha mẹ qua đời, Ngài làm lễ tạ tổ tiên, cha mẹ, tế cáo trời đất, đêm ngày 24 rạng 25 tháng Chạp, ngài hóa. Hôm sau, dân làng thấy chỉ có bộ xác rắn ở trên bờ giếng, làm sớ tấu lên vua. Vua sai lập miếu thờ phong thần hiệu Đông Tỉnh Đại Vương. Các triều đại đều có sắc phong, qua loạn lạc nay chỉ còn sắc vua Duy Tân thứ 3 (1909), Khải Định thứ 9 (1924). Miếu còn có bia: Đông Tỉnh từ thần bi ký tạng năm 1742.

Ngày 13/10/2014 Ủy Ban nhân dân thành phố có quyết định công nhận miếu là Di tích lịch sử văn hóa.

5. Phù Đổng Thiên Vương

Làng Cổ Phục ( tên nôm là làng Si) tổng Bất Nạo huyện Kim Thành tỉnh Hải Dương thờ 1 thiên thần là Phù Đổng Thiên Vương. Thần tích gồm 12 trang, 11 trang chữ Hán chép về sự tích Thánh Gióng như thần tích làng Phù Đổng. Làng còn giữ được 5 sắc phong.

6. Hiển Công

Làng Bách Tính, huyện Thượng Nguyên, phủ Thiên Trường, xứ Sơn Nam Hạ nay là thôn thuộc xã Bách Thuận, huyện Thư Trì tỉnh Thái Bình thờ Hiển Công ( ông Hiển). Theo thần tích đã khai. Năm 1938, Hiển Công là con quan Trấn thủ châu Hoan. Đời Hùng Huy Vương theo Phù Đổng Thiên Vương đánh giặc Ân, lập nhiều công trạng. Sau khi giặc Ân bị đánh tan Hiển Công về làng Bách Tính dạy dân trồng dâu nuôi tằm. Sau khi qua đời, dân lập đền thờ, các triều đại đều ban tặng sắc phong: vua Lê Cảnh Hưng 2 đạo, vua Lê Chiêu Thống 1 đạo, vua Quang Trung 1 đạo, vua Cảnh Thịnh 1 đạo.

7. Tứ Công (bốn ông)

Làng Võ Lăng, tổng Thịnh Quang, huyện Trực Ninh, xứ Sơn Nam Hạ, nay là thôn thuộc xã Vũ Lăng, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình thờ bốn vị thần đời Hùng Huy Vương. Thần tích cho biết: Cao Sùng, người làng Chằm (tên nôm làng Mộ Trạch) huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, vợ là bà Trần Thị Loan. Ông Cao Sùng là bặc tài trí, đức độ, được vua Hùng Huy Vương cử làm quan Sơn Nam Bộ Thủ. Một ngày hè, bà Trần Thị Loan ra sông tắm bị giao long quấn quanh người rồi có thai sinh ra bốn người con trai. Được cha mẹ dạy dỗ chu đáo nên đều thành tài, văn võ kiêm bị, trưởng thành đúng lúc nước nhà có nạn giặc Thạch Linh thần tướng (giặc Ân) bốn ông xin theo quân diệt giặc. Vua phong chàng Cả là vua Vàng Lân hầu Đại tướng quân. Chàng Hai và vua Vàng Long hầu Đại tướng quân, chàng Ba là vua Vàng Bạch Long Đại tướng quân, chàng Tư là Tá công Lục cung Uy Diệu Đại tướng quân đem quân cùng Thánh Gióng dẹp giặc. Giặc Ân bị tiêu diệt. Ít lâu sau, lại có giặc Ô Lý Thiết Lôi làm loạn, Tứ Công lại giúp vua ra trận dẹp yên nên được vua khen thưởng. Sau khi qua đời, dân Võ Lăng lập đề thờ, các triêu đại đề có sắc phong.

8. Đường Lô – Đá Công

Làng Xuân La, tổng Duyên Hà, phủ Tiên Hưng, xứ Sơn Nam Hạ, nay là thôn thuộc xã Độc Lập, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình thờ hai vị thành Hoàng làng là:

- Đường Lô Cao Sơn Đại vương

- Đa Công Thiên Đá Đại vương

Hai vị do có tài đức nên được Hùng Huy Vương sai dẹp giặc Ân, giặc tan, hai người về quê Xuân La giúp dân an cư lạc nghiệp. Khi qua đời dân nhớ ơn lập đền thờ, các triều đại đều có sắc phong.

Những di tích lịch sử văn hóa với nghi thức tôn thờ, lễ hội dân gian cùng những văn vật khảo cổ đac tìm thấy ở Eo Bùa, Cái Bèo huyện Cát Hải, Việt Khê, núi Tọi… huyện Thủy Nguyên, núi Voi huyện An Lão góp phần minh định truyền thuyết 50 con trai theo cha Lạc Long Quân cai quản gìn giữ miền bể của Tổ quốc, nguồn sống của dân tộc. Hình ảnh cậu bé làng Gióng cùng các chiến hữu biểu trưng cho truyền thống yêu nước, chí khí quật cường, bất khuất, thông minh sáng tạo của tô tiên ta. Giặc đến nhà trẻ già cũng đánh. Khi làm xong bổn phận, nghĩa vụ của dân con thì không đòi hỏi quyên hành, lợi lộc gì. Đây cũng là bài học vô cùng quý giá cần lưu truyền, phát dương để ngợi ca người tốt việc tốt, phê phán người xấu việc xấu. Chính vì vậy mà văn học dân gian, văn học thành văn của nước ta như: Việt điện u linh, Lĩnh Nam trích quái, Thiên Nam ngữ lục, Đại Nam quốc ngữ diễn ca đều ghi lại lòng kính yêu mến mộ cậu bé làng Gióng, toan dân ta đã tôn vinh đức Thánh Gióng là đệ nhất Tứ bất tử của nước ta.

N.Đ.L

Video Tổng Hợp

Mời Quảng Cáo

Lượng Truy Cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay78
mod_vvisit_counterHôm qua156
mod_vvisit_counterTất cả99268
Hiện có 16 khách Trực tuyến