Công chúa Chiêu Hoa và phò mã Cao Toàn.

Đền Quy Tức trên núi Cột Cờ thờ công chúa Chiêu Hoa.

Công chúa Chiêu Hoa (tên thật là Trần Thị Hoa) là công chúa nhà Trần trong lịch sử Việt Nam, được biết đến qua các tư liệu thần phả và giai thoại, không được ghi chép trong sử sách chính thống. Chiêu Hoa công chúa là con của vua Trần Thánh Tông với một bà phi trong nhân gian (không rõ danh tính).

Công chúa Chiêu Hoa cùng chồng là Cao Toàn là đôi vợ chồng có công khai phá đất đai vùng núi Đào Lĩnh (nay gọi là núi Cột Cờ thuộc địa bàn phường Tràng Minh, quận Kiến An). Công chúa là chị em cùng cha khác mẹ của vua Trần Nhân Tông, hoàng tử Trần Đức Việp và các công chúa Thiên Thụy, Bảo Châu, Chiêu Chinh.

Ngoài ra, theo ngọc phả đền Kha Lâm thì công chúa Chiêu Hoa còn cùng chồng dốc lòng giúp dân làng Phù Liễn (Kiến An), làng Tiểu Trà (Kiến Thụy) mở mang làng xóm, dựng chùa thờ Phật.

Cao Toàn là người làng Phù Liễn (thuộc Kiến An), thi đỗ thái học sinh (tên học vị Tiến sĩ đời Trần), làm quan đến chức Đô Thái úy, tước An Đức hầu. Ông được vua Trần Thánh Tông gả công chúa Chiêu Hoa và trở thành Phò mã. Chức Đô Thái úy của Cao Toàn được phong là một chức quan võ, còn tước Hầu là danh hiệu quý tộc thứ hai trong năm hàng quý tộc (Công, Hầu, Bá, Tử, Nam). Như vậy đủ thấy Cao Toàn là một người văn võ toàn tài, lại vinh dự được làm con rể vua Trần. Từ đó có thể thấy không phải  vô cớ mà ông lại được vua Trần Thánh Tông chọn làm phò mã.

Sau cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ nhất thắng lợi, Cao Toàn được vua Trần Thánh Tông cho về quê hương Kiến An trấn nhậm và Chiêu Hoa công chúa cũng theo chồng về đây lập nghiệp.

Về trị sở, ông cùng công chúa Chiêu Hoa mộ dân khai khẩn ruộng đất, lập nên làng Phù Liễn (nay thuộc phường Phù Liễn, quận Kiến An). Tương truyền, bà Chiêu Hoa đã cắm lá cờ liễn trên ngọn núi Đào Lĩnh làm chỉ giới. Do đó, núi còn có tên là núi Phù Liễn. Ngọn núi này là điểm cao có vị trí quân sự quan trọng do nằm sát bờ sông Cửu Biều (sông Đa Độ nay). Sau này, khi Thái tử Trần Khâm (Vua Trần Nhân Tông sau này) đi thị sát tới vùng này đã cho dựng cột treo cờ Đại Việt lên cao, nên có thêm tên núi Cột Cờ. Tên này đã trường tồn cùng năm tháng cho tới nay.

Sau khi vợ chồng công chúa mất, dân địa phương nhớ công ơn của công chúa và phò mã nên đã dựng đền An Đức hầu ở trên nền nhà cũ của ông bà dưới chân núi Đào Lĩnh. Đền An Đức hầu thờ vợ chồng công chúa Chiêu Hoa và phò mã Cao Toàn.

Cũng trên núi Đào Lĩnh còn có ngôi đền Quy Tức, thờ công chúa Chiêu Hoa. Hàng năm, vào ngày 12 tháng Giêng âm lịch là ngày mất của công chúa, nhân dân Kiến An lại mở hội với các trò chơi dân gian như; đập niêu, đấu vật, chọi gà, đánh cờ người và diễn chèo về sự tích vợ chồng công chúa Chiêu Hoa.

Đến nay, đền còn giữ nhiều đồ tế khí cổ, 7 đạo sắc phong và quả chuông đồng nặng 300 kg có từ thời vua Quang Trung.

Ngày nay, tại trung tâm hành chính quận Kiến An, thành phố Hải Phòng có hai con đường mang tên Cao Toàn và Chiêu Hoa, ôm quanh công viên Hồ Hạnh phúc.

Thi Văn.

 

Bài viết khác

Tác giả: Hải Phòng Học

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *